Polonia w Ameryce

poleć serwis drukuj

Pielgrzymka Pamięci do Niagara on the Lake

06-15-2018

Członkowie SWAP z...
Ulicami miasta...
Liczną grupę w...
Syrena i polskie...
Mszę świętą...
Specjalni goście z...
Maszerują weterani...
Ambasador RP w...
Zofia Soja, prezes...

W niedzielę 10 czerwca 2018 roku w kanadyjskim miasteczku Niagara on the Lake, odbyły się po raz kolejny uroczystości upamiętniające rocznicę czynu zbrojnego amerykańskiej i kanadyjskiej Polonii. Była to też okazja do uczczenia 100. rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę. Uroczystości zorganizował Kongres Polonii Kanadyjskiej – Okręg Niagara.

Od blisko 100 lat amerykańska i kanadyjska Polonia urządza pielgrzymki i uroczystości upamiętniające obóz „amerykańskich” Hallerczyków i ich heroizm. Odbywa się to w czerwcu każdego roku podczas Dnia Polskiego ustanowionego przez władze miasta Niagara on the Lake – jest to druga niedziela czerwca. Punktem kulminacyjnym uroczystości jest parada do centrum miasta. Na odrestaurowany w 2000 roku cmentarz przybywa Polonia z obu krajów, a także przedstawiciele polskich władz konsularnych i lokalni politycy.

W tym roku przybyły do tego miejsca pielgrzymki weteranów skupionych w Stowarzyszeniu Weteranów Armii Polskiej w Kanadzie i USA, harcerze, uczniowie i nauczyciele polonijnych szkół oraz przedstawiciele wielu polonijnych organizacji. W południe wszyscy uczestnicy uroczystości przemaszerowali ulicami miasta, a punktem docelowym był zabytkowy cmentarz, na którym spoczywa 26 polskich żołnierzy. Jest on usytuowany na skraju cmentarza należącego do parafii katolickiej św. Wincentego. W paradzie wzięły też udział unikalne polskie samochody: syrena, fiat 126p i trzy fiaty 125. Uczestnikom parady towarzyszyła orkiestra Royal Canadian Legion Band.

Tu, gdzie leżą polscy żołnierze, jest Polska

Uroczystość na cmentarzu rozpoczęła się od podniesienia flag i odegrania hymnów narodowych: kanadyjskiego, amerykańskiego i polskiego. Potem prezes KPK Okręgu Niagara Zofia Soja przedstawiła honorowych gości. Byli wśród nich między innymi: kapitan Zbigniew Gondek – żołnierz armii gen. Andersa (walczył m.in. pod Monte Cassino), Marceli Ostrowski – były pilot dywizjonu 301 Royal Air Force, weterani wojenni Antonina i Stanisław Markut, ambasador RP w Ottawie dr Andrzej Kurnicki, konsul generalny RP w Toronto Krzysztof Grzelczyk, attache wojskowy RP w Kandzie kmdr Krzysztof Książek, prezes Zarządu Głównego KPK Władysław Lizoń, prezes Związku Polaków w Kanadzie Teresa Szramek, przewodnicząca Związku Harcerstwa Polskiego w Kanadzie Halina Sandig, poseł Piotr Pyzik – przewodniczący Polsko-Kanadyjskiej Grupy Parlamentarnej, przedstawiciele 12. Brygady Zmechanizowanej w Szczecinie imienia gen. Hallera ppłk Mariusz Ostapiak, major Angelika Szymańska i sierżant Ryszard Szpica.

Czuję się wyróżniony, że mogę być tutaj z Wami. To tutaj zaczęło się rekrutowanie polskich żołnierzy do armii. Dziękuję weteranom, organizacjom i wszystkim rodakom za to, co robiliście i robicie dla Polski i Kanady. Polska jest z Was dumna. Szczęść Boże Polonii i Kanadzie – powiedział ambasador dr Andrzej Kurnicki.

Mszę świętą celebrował ksiądz Antoni Degutis OMI. Potem nastąpiło uroczyste złożenie wieńców na grobach żołnierzy.

Tu, gdzie leżą polscy żołnierze, tu jest Polska. Proszę, aby Polak był dla Polaka bratem. Pamiętajcie o tym. Dziękuję Wam za to, co robicie dla Polski – powiedział poseł Piotr Pyzik.

Z cmentarza odbyła się wielka defilada, która zakończyła się przy Pomniku Nieznanego Żołnierza. Odbył się tam apel poległych i oddana została salwa honorowa.

Wyjechaliśmy w sobotę, noc spędziliśmy w motelu w Grand Island, na wyspie blisko granicy USA z Kanadą – powiedział „Białemu Orłowi” Antoni Domino, pierwszy wicekomendant 2. Okręgu SWAP w Nowym Jorku. – 22 osoby przyjechały dwoma vanami. Na cmentarz polskich żołnierzy w Niagara on the Lake dotarli przedstawiciele placówek SWAP 2. Okręgu w USA: Placówki 99 w Harrison, NJ, Placówki 123 w Nowym Jorku, Placówki 21-201 na Manhattanie i Placówki 36 Passaic, NJ. Przyjechaliśmy z potrzeby serca, aby oddać hołd tym, którzy walczyli za ojczyznę i oddali za nią życie. Za rok znów się tutaj spotkamy – dodał.

Obóz Kościuszko

The Tadeusz Kosciuszko Polish Army Training Camp (Obóz Kosciuszko) – był to obóz szkoleniowy zorganizowany w latach 1917-1919 w kanadyjskim miasteczku Niagara on the Lake na granicy z USA. Po drugiej, amerykańskiej, stronie rzeki Niagara jest zabytkowy Fort Niagara. Wodospad Niagara leży około 20 kilometrów na południe od miasta. To tutaj odbyło się szkolenie ponad 22 tysięcy polskich ochotników z Kanady i Stanów Zjednoczonych, którzy wsparli walczącą we Francji Armię Polską, która potem została nazwana Błękitną Armią, a dowództwo nad nią objął gen. Józef Haller.

Armia Polska we Francji, zwana Armią Błękitną (od koloru mundurów), powstała w czasie I wojny światowej z inicjatywy Romana Dmowskiego i Komitetu Narodowego Polskiego przy wsparciu państw Ententy. Dekretem prezydenta Raymonda Poincaré’ego z 4 czerwca 1917 roku powołano uzbrojoną przez Francję armię, do której zaciągali się rodacy gotowi do walki o niepodległość wyzwalającej się spod rozbiorów Polski. Byli to głównie jeńcy z armii austro-węgierskiej i Cesarstwa Niemieckiego oraz polscy żołnierze z armii francuskiej (w sumie około 35 tysięcy), a ponadto emigranci ze Stanów Zjednoczonych (ok. 22 tys.), Kanady (221 osób) i Brazylii (ponad 300).

O ile cały koszt szkolenia, wyposażenia i transportu armii wziął na siebie rząd Francji, to misji agitacyjnej w Ameryce podjęło się Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” (Polish Falcons Gymnastic Society), zasłużone w podtrzymywaniu i rozwijaniu świadomości narodowej i w podnoszeniu sprawności fizycznej polskiej młodzieży. Generał Haller (od października 1918 dowódca Błękitnej Armii) podczas pracy społecznej przed wojną wykazał się jako wielki entuzjasta tego ruchu – organizował liczne drużyny „Sokoła”, aby je później militaryzować.

Dzięki dyplomacji Ignacego Jana Paderewskiego prezydent Woodrow Wilson podpisał 5 października 1917 roku dekret zezwalający Polakom z USA formować swoją armię. Ponieważ jednak ówczesne układy międzynarodowe nie pozwalały na ich szkolenie na ziemi amerykańskiej (Stany nadal pozostawały w stanie wojny), z pomocą przyszło Dominium Kanady, oddając do dyspozycji tereny pod przygranicznym, malowniczym miasteczkiem Niagara on the Lake. Obóz otrzymał imię Tadeusza Kościuszki, wybitnego uczestnika wojen o niepodległość zarówno Polski, jak i USA.

Większość ochotników dotarła tam przez przygraniczne amerykańskie miasto Buffalo w stanie Nowy Jork, gdzie od 9 czerwca 1917 roku działał Polish-American Citizens Committee, koordynujący wysiłki innych polonijnych organizacji i zapewniający podróżującym do obozu wikt, transport i zakwaterowanie. Kierowali nim ksiądz Cezary Krzyżan oraz dr Francis E. Fronczak, który też pełnił obowiązki komisarza służby zdrowia miasta Buffalo, a zarazem był członkiem paryskiego Komitetu Narodowego Polskiego.

Zaciągali się nawet potomkowie przybyłych do Ameryki Polaków. Niektórym nigdy wcześniej nie dane było poznać kraju ojców. W sumie zgłosiło się 22,395 chętnych (według innych danych – 22,174), a po przeszkoleniu wyekspediowano do Francji 20,720 żołnierzy.

Rekrutów wraz z ekwipunkiem kwaterowano po ośmiu w namiotach (a zimą w zbudowanych naprędce barakach na 300 osób), ale również w stodołach, hotelach, w nieczynnych fabrykach i w domach prywatnych. Przybywali codziennie dziesiątkami i setkami. Mieszkańcy prowincjonalnego Niagara on the Lake nigdy wcześniej nie przeżyli podobnego najazdu gości i wielu wynajmowało kwatery bezpłatnie. Nawet część ratusza i innych budynków publicznych oddano na potrzeby Polaków, a lokalna poczta wywiesiła informacje i oznaczenia w języku polskim.

Obozem dowodził podpułkownik Arthur D’Orr LePan, w cywilu inżynier. Był synem emigrantów irlandzkich pochodzenia francuskiego, bardzo zasłużonych dla Kanady (w mieście Owen Sound nazwano ich imieniem ulicę). Płk LePan kierował też bazą wojskową Camp Borden w południowym Ontario, gdzie (również na Uniwersytecie Torontońskim) przechodzili szkolenie przyszli oficerowie Błękitnej Armii.

Pierwszy kontakt z kandydatami na oficerów LePan miał już 3 stycznia 1917 roku (przed podpisaniem stosownych porozumień międzyrządowych), kiedy ze Stanów Zjednoczonych do jego szkoły dotarło pierwszych 23 rekrutów. W sumie oficerskie szlify zdobyło 295 kandydatów. Wraz z 28 oficerami kanadyjskimi stanowili kadrę szkoleniową w Obozie Kościuszko.

Szkolenie polskich oficerów upamiętnia specjalna tablica wmurowana w ścianę jednego z głównych budynków Uniwersytetu Torontońskiego w centrum metropolii.

Hallerczycy w Europie

Obóz Kościuszko zamknięto 11 marca 1919 roku (po 18 miesiącach istnienia), a nowoczesne, wyszkolone oddziały przetransportowano statkami do Francji, skąd świetnie wyposażona armia – w sile 80 tysięcy żołnierzy – przewieziona została koleją przez Niemcy do Polski, zasilając młode Wojsko Polskie. Ze względu na jednolity charakter Błękitnej Armii zdecydowano się nie dzielić jej na mniejsze związki. Hallerczycy wzięli udział m.in. w wojnie polsko-ukraińskiej, a na froncie polsko-rosyjskim zmagali się z konnicą gen. Siemiona Budionnego.

Cmentarz to polski pomnik

Wraz z nadejściem zimy w okolicach Niagary wybuchła epidemia grypy „hiszpanki”, zabierając w 1918 roku życie 41 rekrutów, z których 26 – za zgodą władz – zostało pochowanych na parceli, jaką specjalnie wydzielił proboszcz lokalnej parafii św. Wincentego (St. Vincent de Paul R.C. Church). Tak powstał najprawdopodobniej jedyny polski cmentarz wojskowy na terenie Ameryki Północnej, nazywany popularnie „Cmentarzem Hallerczyków”. Pamiątkowa tablica, wmurowana przy wejściu na ten cmentarz, przybliża dzieje Obozu Kościuszko. Przypomina też o tych żołnierzach, którzy spoczęli tutaj i nie dotarli do Polski.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Polska otrzymała od Kanady deklarację scedowania cmentarza jako części ziem polskich. Opiekę nad nim utrzymywali początkowo członkowie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP) z Buffalo, a następnie Kongres Polonii Kanadyjskiej, który zarazem odpowiada za organizację uroczystości rocznicowych.

Janusz M. Szlechta


Rozmowa z doktorem Teofilem Lachowiczem – redaktorem naczelnym „Weterana”, opiekunem archiwum Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej (SWAP) w Nowym Jorku: www.ny.bialyorzel24.com/nowy-jork/art,638,o-tych-bohaterach-trzeba-pamietac.html


W artykule wykorzystano informacje zawarte w książce Anitty Maksymowicz „W Drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek Obóz Kościuszko w Niagara on the Lake (1917-1919)”, którą wydało Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, przy finansowym wsparciu SWAP w Ameryce, Okręg 2 oraz w WIKIPEDII na stronie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Kosciuszko_Camp?veaction=edit&section=9

wróć

Fotorelacje

Wakacje z Panem Bogiem w Perth Amboy, NJ

Kolejny rok z rzędu w dniach od 1 do 7 lipca odbyły się „Wakacje z Panem Bogiem” organizowane przez parafię św. Jana Pawła II w Perth Amboy, NJ na czole z o. Waldemarem Łątkowskim i grupą opiekunów, wśród których były również Siostry Służebniczki NMP NP z New Jersey. Wakacje miały miejsce nad Lake George w północnej części stanu Nowy Jork. Uczestniczyło w nich 120 dzieci i młodzieży, a najmłodsza uczestniczka miała zaledwie dwa latka. Fot. Archiwum parafii

zobacz inne galerie

Galerie Video

Jasełka w Webster

Liturgiczny okres Bożego Narodzenia wieńczy Niedziela Chrztu Pańskiego. Uroczystość ta w bieżącym roku przypadła w niedzielę 10 stycznia. Uczniowie i nauczyciele Polskiej Szkoły Sobotniej przy parafii św. Józefa w Webster wybrali ten właśnie dzień na zaprezentowanie tradycyjnych polskich jasełek.

zobacz inne filmy

Kalendarium

Lipiec
Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
            01
02 03 04 05 06 07 08
09 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          
07-24-2018
Doroczny letni festyn parafialny w parafii Christ the Reedemer
07-25-2018
Błogosławieństwo pojazdów i kierujących w parafii św. Róży z Limy
07-26-2018
Koncert „Król Polki”
07-27-2018
XV Kongres Trzeźwości w Sanktuarium MB Częstochowskiej w Doylestown
07-27-2018
Zabawa taneczna w Klubie Pułaskiego w Central Falls
Zobacz kalendarz

Realizacja: IdeoPowered by: CMS Edito

Wszelkie prawa zastrzeżone dla BiałyOrzeł24.com