Polonia w Ameryce

poleć serwis drukuj
Przez ostatnie lata...
Generał Edward L....
Gen. Edward M....
Spotkanie Generała...
W administracji...

W wieku 100 lat w Waszyngtonie zmarł Generał Edward L. Rowny

01-02-2018

17 grudnia 2017 roku, w wieku 100 lat, zmarł Generał Edward L. Rowny – doradca pięciu prezydentów USA, jeden z najbardziej wpływowych Amerykanów polskiego pochodzenia w Waszyngtonie. Udzielał się również w organizacjach polonijnych. Jako żołnierz walczył na wojnach w Europie, w Korei i w Wietnamie.

Urodził się 3 kwietnia 1917 roku w Baltimore w stanie Maryland. Jego ojciec Gracjan przybył do USA w 1912 roku, zaś matka Maria urodziła się w rodzinie polskich imigrantów.

Od 6. do 16. roku życia wychowywała go babcia Adamina Radziszewska, która jako guwernantka znała pięć języków. To ona opowiadała mu o polskiej historii, w tym o Kościuszce, Pułaskim czy Piłsudskim. Dzięki niej Rowny poznał też twórczość Ignacego Jana Paderewskiego, którego prochy w 1992 roku sprowadził do Polski.

Studiował na Johns Hopkins University w Baltimore, w West Point oraz na Yale, zaś na American University obronił doktorat z zakresu stosunków międzynarodowych. Do Polski po raz pierwszy przypłynął w 1936 roku jako stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej. Uczył się na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale podróżował m.in. do Berlina na igrzyska olimpijskie, gdzie zobaczył z bliska hitlerowską III Rzeszę.

Dowódca, dyplomata, doradca

Po powrocie do Ameryki wstąpił do Akademii West Point, którą ukończył w 1941 roku. Podczas II wojny światowej kierował batalionem we Włoszech, a później został przeniesiony do zespołu planującego inwazję na Japonię. W czasie wojny na półwyspie koreańskim był rzecznikiem generała Douglasa MacArthura. Z kolei na wojnie w Wietnamie był odpowiedzialny za transport żołnierzy NATO z Francji. Na tej wojnie wykorzystano również jego pomysł zastosowania śmigłowców, nie tylko jako środka transportu, lecz także jako maszyn bojowych. Stąd też bywa nazywany „ojcem amerykańskiej kawalerii powietrznej”.

W 1971 roku Rowny został powołany na przedstawiciela USA podczas rokowań Układu o Ograniczeniu Zbrojeń Strategicznych SALT. Stanowisko to zajmował za administracji trzech prezydentów: Richarda Nixona, Geralda Forda i Jimmy'ego Cartera, aż do 1979 roku, kiedy to odszedł na emeryturę, wyrażając w ten sposób dezaprobatę w stosunku do administracji tego ostatniego za podpisanie niekorzystnego dla USA, zdaniem Rownego, traktatu SALT II.

Gdy prezydentem został Ronald Reagan, Rowny został ambasadorem i głównym negocjatorem prezydenckim w ramach Strategic Nuclear Arms (START). Doprowadził do podpisania układów START I i START II, które ograniczyły ilość głowic nuklearnych do poziomu 6,000 po obydwu stronach. Doradcą prezydenta USA ds. zbrojeniowych był także przez pierwsze dwa lata kadencji George'a H.W. Busha.

W 1990 roku przeszedł na emeryturę, ale wciąż doradzał kolejnym administracjom. W 1992 roku wydał książkę pt. „Do Tanga wystarczy jeden” o swojej służbie u pięciu prezydentów USA i negocjacjach z ZSRR. W 2003 roku został prezesem Amerykańsko-Polskiej Rady Doradczej (APAC) w Waszyngtonie, która reprezentuje interesy Polonii amerykańskiej i Polski w USA. Rok później założył Fundusz Stypendialny im. Paderewskiego, z którego korzystają polscy studenci Georgetown University.

Za swoje zasługi gen. Rowny otrzymał m.in. Presidential Citizen Medal, Distinguished Service Medal, Medal Narodów Zjednoczonych, Medal Wolności Trumana-Reagana, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Uznawany jest za jednego z 10 najważniejszych dowódców armii Stanów Zjednoczonych, a także za współtwórcę zwycięstwa Zachodu w tzw. zimnej wojnie.

Następców nie widać

Generał Rowny był wyjątkowym człowiekiem, wybitnym negocjatorem oraz strategiem wojskowym w randze generała broni armii amerykańskiej – powiedział o Gen. Rownym Ambasador RP w Waszyngtonie prof. Piotr Wilczek. – Wychowany w rodzinie polsko-amerykańskiej w Baltimore, w stanie Maryland, generał Rowny przez dekady był zaangażowany w promocję polskiej historii i kultury. Był również wybitnym liderem wśród Polonii i wielkim przyjacielem naszej Ambasady. Jestem wdzięczny i zaszczycony, że mogliśmy obchodzić 100. rocznicę urodzin Generała w towarzystwie rodziny i przyjaciół w mojej rezydencji zaledwie kilka miesięcy temu. Wspomnienia te zostaną ze mną na zawsze – dodał.

Darek Barcikowski – wydawca „Białego Orła” i konsul honorowy RP w Hartford, CT – nazywa gen. Rownego „nadzwyczajną osobą”. – Pomimo swojego wieku i tego, że w ostatnich latach już nie widział i nie mógł chodzić, do samego końca zachował sprawność umysłową i pracował nad różnymi polonijnymi projektami. Sprawy polsko-amerykańskie były mu bardzo bliskie. Jego pasja i zaangażowanie były swego rodzaju siłą napędową, która pozwoliła mu dożyć tak pięknego wieku. Był bardzo cenioną osobą w swoim środowisku. Każdy liczył się z jego zdaniem. Miał pamięć, jakiej pozazdrościć mu mogły nawet młode osoby – dodaje Barcikowski, który bardzo blisko znał Generała i od lat prowadził z nim Polsko-Amerykańską Radę Doradczą w Waszyngtonie.

Oprócz Generała Edwarda L. Rownego w 2017 roku odeszli inni Polacy najbardziej zaangażowani w amerykańską politykę: Zbigniew Brzeziński, Marilyn Piurek i Suzanne Lotarski. Ich następców jak na razie nie widać...

opr. ar

wróć

Fotorelacje

Polonijny sylwester w Bostonie

Około 140 osób zdecydowało się spędzić ostatnią noc roku na polonijnym balu sylwestrowym, zorganizowanym pod egidą polskiej parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Bostonie we współpracy z lokalnymi polonijnymi organizacjami. Fot. Marcin Bolec

zobacz inne galerie

Galerie Video

Jasełka w Webster

Liturgiczny okres Bożego Narodzenia wieńczy Niedziela Chrztu Pańskiego. Uroczystość ta w bieżącym roku przypadła w niedzielę 10 stycznia. Uczniowie i nauczyciele Polskiej Szkoły Sobotniej przy parafii św. Józefa w Webster wybrali ten właśnie dzień na zaprezentowanie tradycyjnych polskich jasełek.

zobacz inne filmy

Kalendarium

Styczeń
Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
01 02 03 04 05 06 07
08 09 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        
01-27-2018
Zabawa karnawałowa dla dzieci w Polskiej Szkole w Clearwater
01-27-2018
Bal charytatywny Polskiej Szkoły Sobotniej w Hartford
01-27-2018
Występ Kabareta pod Wyrwigroszem w Plainville
01-27-2018
30-lecie PSS im. Adama Mickiewicza w Stamford
01-27-2018
Zabawa karnawałowa – bal maskowy z kolacją w Polskim Centrum w Clearwater
Zobacz kalendarz

Realizacja: IdeoPowered by: CMS Edito

Wszelkie prawa zastrzeżone dla BiałyOrzeł24.com