Polska tradycja...

Kolędy i pastorałki, czyli tradycja bożonarodzeniowych pieśni

12-23-2019

Są jednym ze stałych elementów kojarzących się z Bożym Narodzeniem. Wprowadzają jego niepowtarzalny świąteczny klimat. Równocześnie są też ważną częścią polskiej kultury – ponoć w żadnym innym kraju nie cieszą się taką popularnością! Mowa oczywiście o kolędach. Te bożonarodzeniowe pieśni kryją w swojej historii niejedną ciekawostkę. Oto część z nich!

Z historii...

Na przestrzeni wieków istnienia kolęd zmieniały one nie tylko swoją funkcję, ale i nazwę. Pierwotnie wywodziła się ona do łacińskiego słowa „calendae” , oznaczającego pierwszy dzień miesiąca, a w krajach słowiańskich pierwszy dzień roku. W tym konkretnym przypadku pieśni wiązały się z pierwszym miesiącem nowego roku, który z kolei był przyczynkiem do składania sobie życzeń i obdarowywania się. Z tego połączenia powstały kolędy, czyli pieśni noworoczne, na których treść składały się życzenia pomyślności i urodzaju na kolejne miesiące. Z biegiem czasu zmieniał się nie tylko ich charakter, ale i treść – uderzała ona w coraz bardziej religijne tony, a z czasem zaczęła podlegać także unarodowieniu. Kolędy dopiero w XIX wieku z pieśni noworocznych stały się bożonarodzeniowymi. Autorstwo pierwszej z nich przypisuje się wg tradycji świętemu Franciszkowi z Asyżu. Miała być śpiewana w zorganizowanej przez niego szopce.

Kolędy w Polsce

W Polsce popularność kolędy zaczęły zdobywać w XVII i XVIII wieku. To właśnie wtedy zaczęły powstawać utwory tego typu pisane w ojczystym języku, a nie głównie tłumaczone z łaciny. Do dziś w polskiej tradycji funkcjonuje ponad 500 kolęd i pastorałek – będących świeckimi odpowiednikami pieśni bożonarodzeniowych. Część z nich, razem z najstarszymi przedstawicielkami gatunku, została włączona do pierwszego zbioru utworów tego typu – „Pastorałki i kolędy z melodiami, czyli piosnki wesołe ludu w czasie świąt Bożego Narodzenia po domach śpiewane”. Został on wydany już w 1843 roku i jest dziełem księdza Michała Mioduszewskiego. Z kolei najstarszą znaną dziś polską kolędą jest utwór „Zdrów bądź, Królu Anielski” pochodzący już z 1424 roku. Został on zapisany w kazaniu Jana Szczekny.

Rozkwit popularności kolęd w XVII i XVIII wieku przyniósł nie tylko wiele nowych utworów, ale i tych najpiękniejszych, najbardziej zakorzenionych w polskiej tradycji. Na ich długiej liście znaleźć można takie pieśni, jak: „W żłobie leży” autorstwa Piotr Skargi, a także „Bóg się rodzi” Franciszka Karpińskiego. W panteonie najważniejszych twórców polskich kolęd znajdują się także między innymi Andrzej Morsztyn i Mikołaj Sęp Szarzyński.

Kolędujmy Dzieciątku!

Polska tradycja bożonarodzeniowa obfituje w kolędy i pastorałki. Ponoć ich zbiór jest jednym z najbogatszych. Wiele z nich bazuje na tradycyjnych polskich melodiach – oberka, krakowiaka i poloneza – przy czym nie są one oczywiście utworami tańczonymi. Na liście najpopularniejszych – i niejednokrotnie równocześnie najstarszych – znaleźć można m.in.: „Anioł pasterzom mówił”, „Bóg się rodzi, moc truchleje”, „Dzisiaj w Betlejem”, „Gdy śliczna Panna”, „Oj, maluśki, maluśki”, „Wśród nocnej ciszy” i wiele, wiele innych.

Anna Miler

wróć

Fotorelacje

Wizyta prezydenta RP Andrzeja Dudy w Waszyngtonie

Spotkanie Prezydentów Polski i USA w cztery oczy, rozmowy plenarne delegacji obu krajów, wspólne oświadczenie prezydentów – to były główne punkty wizyty Andrzeja Dudy w Białym Domu, która miała miejsce w środę, 24 czerwca. Prezydent Polski spotkał się także z przedstawicielami amerykańskich przedsiębiorców prowadzącymi interesy w Polsce, oddał hołd gen. Kościuszce i uczestniczył w krótkiej ceremonii w ambasadzie RP w Waszyngtonie. Fot. prezydent.pl; Radio Rampa, facebook.com/KlubGPFiladelfia

zobacz inne galerie

Galerie Video

Jasełka w Webster

Liturgiczny okres Bożego Narodzenia wieńczy Niedziela Chrztu Pańskiego. Uroczystość ta w bieżącym roku przypadła w niedzielę 10 stycznia. Uczniowie i nauczyciele Polskiej Szkoły Sobotniej przy parafii św. Józefa w Webster wybrali ten właśnie dzień na zaprezentowanie tradycyjnych polskich jasełek.

zobacz inne filmy

Kalendarium

Lipiec
Pon Wto Śro Czw Pią Sob Nie
    01 02 03 04 05
06 07 08 09 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
Zobacz kalendarz

Realizacja: IdeoPowered by: CMS Edito

Wszelkie prawa zastrzeżone dla BiałyOrzeł24.com